Austurþing

Nafnið var eitt þeirra sem sent var inn til nafnanefndar þegar kallað var eftir tillögum að nafni á nýtt sveitarfélag, en alls voru sex sem stungu upp á nafninu.

Meðal þeirra raka sem nefnd voru af þeim sem stungu upp á nafninu var að heitið væri þjált í munni og gagnsætt með skírskotun til tveggja þekktra og hefðbundinna landshlutaheita í fjórðungnum, þ.e. Austur- eins og í Austurland og –þing líkt og í Múlaþing. Þá kom fram að nafnið næði utan um bæði staðsetningu og tilgang þessa væntanlega samfélags og einnig að landfræðilega liggi sveitarfélagið austan árinnar Kreppu og ekki væri rétt að nota eitthvert örnefni úr einhverri byggð innan hins nýja sveitarfélags.

Nafnanefnd vísaði nafninu til umsagnar Örnefnanefndar. Í bréfi nafnanefndar segir um fyrri liðinn Austur- að hann vísi til landfræðilegrar staðsetningar sveitarfélagsins og þess sem sameinar íbúa hins nýja sveitarfélags meira en nokkuð annað, að vera íbúar á Austurlandi. Einnig að fordæmi væru fyrir því að kenna sveitarfélög við höfuðáttirnar. Um síðari liðinn -þing sagði nafnanefnd að hann hefði ríka skírskotun til stjórnsýslu á Íslandi frá landnámi og fordæmi væru fyrir notkun hans.

Í niðurstöðu Örnefnanefndar er ekki mælt með nafninu en ekki heldur lagst gegn því. Almennt mælir nefndin með síðari liðnum –þing en mælir ekki með fyrri liðnum Austur-. Í niðurstöðu nefndarinnar segir meðal annars þegar fjallað er um fyrri liðinn:

Í íslenskri örnefnahefð eru áttatákn, s.s. orðin yfir höfuðáttirnar fjórar, notuð til nánari viðmiðunar og afmörkunar staða sem örnefni vísa til. Örnefnin teljast ekki vera kennd við höfuðáttirnar. Sem dæmi má nefna að í nafni sveitarfélagsins Austur-Hérað, sem síðar varð hluti Fljótsdalshéraðs, afmarkaði áttatáknið austur nánar þann hluta Fljótsdalshéraðs sem sveitarfélagið náði yfir. Svipað gildir um nafnið Norðurþing á sveitarfélagi sem varð til við sameiningu Húsavíkurbæjar, Kelduneshrepps, Öxarfjarðarhrepps og Raufarhafnarhrepps árið 2006. Hægt er að líta á nafnið sem afmörkun svæðis innan Þingeyjarsýslu, en auk þess var þekkt að verulegur hluti þess svæðis, sem hið nýja sveitarfélag náði yfir, hafði gengið undir nafninu daglegu tali og þótti það þess vegna helgast af hefð. Á hinn bóginn verður ekki sagt að í nafninu Austurbyggð, á sameinuðu sveitarfélagi Búða- og Stöðvarhrepps, hafi áttatáknið austur gefið á greinilegan hátt til kynna afmörkun eða viðmiðun, enda mælti Örnefndanefnd ekki með þessu nafni á sínum tíma.

Örnefnanefnd telur að nöfn með fyrri liðinn Austur- og einhvern þeirra síðarli liða sem lagðir eru til ekki heppileg vegna þess hve ógreinilega afmörkun áttatáknið austur gefur í þessu samhengi. Hægt er að lýsa mörgum sveitarfélögum þannig að þau séu fyrir austan önnur sveitarfélög. Í því sambandi virðist nafn af þessu tagi henta illa þegar horft er til legu annarra sveitarfélaga á Austurlandi, Fljótsdalshrepps, Vopnafjarðarhrepps og Fjarðabyggðar. Og að þessu leyti getur nafnið Austurbyggð tæplega talist sambærilegt við nafn sveitarfélagsins sem nær yfir vestasta hlut landsins, þ.e. Vesturbyggð.

Í tillögu nafnanefndar sveitarfélagsins er einnig talað um að nafn með fyrri liðinn Austur- vísi til þess að sveitarfélagið sé á Austurlandi. Örnefnanefnd telur ekki samræmast íslenskri örnefnahefð að kenna sveitarfélag við höfuðátt á þennan hátt.

Varðandi síðari lið nafnsins segir Örnefnanefnd að hefð hafi skapast fyrir því að nota –þing í nöfnum sveitarfélaga.

Með hliðsjón af niðurstöðu Örnefnanefndar, að leggjast ekki gegn nafninu, var nafnið eitt þeirra fimm sem nafnanefndin lagði til við undirbúningsstjórn að yrði kosið um. Undirbúningsstjórn ákvað í samræmi við það að nafnið yrði eitt sex nafna á kjörseðli í komandi nafnakosningum.

 

Translate »
WordPress Video Lightbox
Share This